E Roma kaj Andine o Paruvipen

Vaska Bajramovska – Mustafa, i Nordutni Macedonia

Krisǎrni thaj aktivista andar le manuśenqe xakaja, Vaska sas jekh zorali marutni vaś e rromenqe aj e ʒuvlěnqe xakaja. Voj sas jekh andar le śirdutne ʒene andar le nevimata palal le rroma and-i Themutni Televizia andar i Macedonia. Akana, voj si o Ombudsmano Deputato and-i Nordutni Macedonia.

Vasil Chaprazov, Bulgaria

Vov si jekh intelektualo, poeto thaj źurnalisto. And-o berś 1978 vov kerdo jekh garavdi rromani organizacia te marel pes mamuj i asimilacia aj i discriminacia e rromenqi, tha’ vi andar o barrabarripen e rromenqo. Palal 1989, vov ovilo o jekhto vice-presidento and-i Demokratiko Rromani Unia and-i Bulgarua.

Marcel Courthiade, Franca/Albania (1953-2021)

Vov sas vi jekh aktivisto and-e le maj oprutne strukture andar le rroma e savorre thanenθar, vi jekh lingvisto. Vov sas o śirdutno e khethane xramosaripnasqo and-i rromani ćhib, o autoro aj o promotoro e lingvistikane terminologiaqo andar i rromani ćhib. Sa kadǎ, vos sas jekh universitaro profesoro and-i Paris, vi jekh rinćhibǎrno/ transatoro andar verver ćhibǎ.

D.Sc. Ljatif Demir, Northern Macedonia

Si jekh andar le maj prinʒarde rromane xramosarne thaj aktiviturǎ andar le balkanikane thana, tha’ vi andar sa i lumia. Vov sas jekh promotoro e rromane ćhibǎqo, e rromane literaturaqo aj kulturaqo maj but de 30 berśa. Si les jekh Doktorato and-i Literatura, kultura aj studie andar o filmo, thaj si profesoro andar i rromani ćhib, i rromani literatura aj kultura k-i Universitata andar o Zagreb, Kroacia.

Sevdija Demirova Abdulova, i Nordutni Macedonia

Si jekh jurnalista, poeta thaj translatorka. Sa laqo trajo voj kerdi butǐ andar o progreso e rromane komunitetaqo and-i Nordutni Macedonia aj te thana trujal. Akana, Sevdija si jekh konsilierka and-o Kabinto e Presidintosqo andar i Republika e Nordutne Macedoniaqi.

Rajko Djuric, Serbia (1947-2020)

Sas jekh xramosarno, filozofo, rodalo thaj jekh andar le maj prinʒarde aj patǐvale rromane aktivisturǎ andar sa i lumia. Lesqe butǎ sas amboldine aj printisarde e bute ćhiběnθe andar i Evropa. Djuric sas o Presidento e Maśkarthemune Rromane Uniaqo, thaj sas vi o Generalo Sekretaro e Rromane Centrosqo e Maśkarthemunesqo PEN. And-o 2011, vov khethanes-kerdo jekh Rromani Akademia andar i arta aj e ʒanglimata and-o Belgrad, thaj sas o presidento e akademiaqo ʒi kana vov mulo.

Bajram Haliti, Serbia (1955-2022)

Andar 1975, Haliti kerdǎs pes prinʒardo sar jekh bi-kompromisosqo marutno andar e xakaja le rromenqe, tha’, sa kadǎ, sas but ʒanglo sar lingvisto, xramosarno aj publicisto. Vov vazdǎs o proceso k-aśte avel standardizisardi I rromani ćhib, thaj sas jekh eksperto andar i originea e rromenqi aj lenqi migracia, e jekhe specialone dikhipnaça andar i relacia maśkar le rroama aj i India. Haliti dǎs vast k-o barǎrimos e śtiincifikane rodipnasqo, dikhindoj maj but ël butǎ palal o „Rromoćido” (o Genoćido e rromenqo and-o Dujto Lumiaqo

Vasile Ionescu, Rumunia

Si jekh xramosarno thaj jekh andar le maj prinʒarde ʒene and-o rromano miśkipen e kadale themesθe. And-o berś 1990, vov printisardǎs i jekhto rromano rivista and-i Rumunia, „Aven Amentza”. And-i perioda le '90-e berśenqi vov kerdǎs butǐ vi k-o Kulturaqo Ministero, sar jekh konsultanto dikhindoj le rromenqe butǎ. Vov xramosardǎs maj but lila andar i historikani kultura.

Andrzej Mirga, Poland

Si jekh etnologo, analisto aj aktivisto. Vov sas o jekhto rromano studento kaj i Universitatea Jagiellonian andar i Krakovia. Kothe vov kerdǎs pesqe studie and-i historia aj filozofia aj palal kodoja vov ovilo lektoro kothe. Vov khethanes-kerdǎs i jekhto Polonikani Rromani Asociacia palal so pelǎs o komunismo thaj kerdǎs butǐ sar śerutno experto aj konsultanto dikhindoj le rromenqe butǎ and-o Guverno e Poloniaqo, and-o Evropaqo Konsilio, and-i Evropaqi Komisia vi and-i OSCE. Sa kadǎ, vov sas vi o prezidento e „Roma Education Fund” Fundaciaqo.

Grattan Puxon, i Bari Britania

Andar o berś 1960 vov sas jekh promotoro e xakajenqo vaś „Gypsy Roma Traveller” (GRT), i komuniteta e „Phirutne rroma”, thaj zorales kerdǎs butǐ vi k-o maśkarthemutno nivelo and-o miśkipen kaj kamel de barǎrel ël xakaja vaś i rromani komuniteta. Vov sas jekh fondatoro membro e Rromane Konsiliosqo thaj jekh andar kodola kaj organizisarde o jekhto Maśkarthemutno Rromano Kongreso inkerdo and-o berś 1971. Sa kadǎ, Grattan xramosardǎs verver lila dikhindoj i historia aj o ʒivipen e GRT komunitetaqo.